Trường THCS Yên Bài A nằm trên một trong những địa bàn vùng sâu, xa khó khăn nhất của huyện. Nhiều năm nay, 5 gian nhà công vụ của trường đã quá cũ kỹ và xuống cấp nghiêm trọng. Tường thì ẩm thấp, tróc lở. Toàn bộ dui, mè, ngói đều đã bị mối mọt rất nguy hiểm, từ trong nhà nhìn lên có thể thấy cả khoảng trời xanh. Có 5 trường hợp giáo viên ở cách xa nhà trường trên 30 cây số nhưng hiện tại, chỉ có hai gia đình do hoàn cảnh quá khó khăn nên phải chọn phòng gọi là tạm được nhất để "liều" ở lại. Mặc dù đã dùng bạt để che chắn nhưng mỗi khi mưa to nhà vẫn bị dột như thường. 3 gia đình cô giáo Phùng Mai Huy, cô Nguyễn Hoàng Yên và Vũ Thị Dung mặc dù rất muốn ở lại trường nhưng vì nhà quá xuống cấp đành thuê nhà dân với cái giá đủ làm "đau" hầu bao hạn hẹp (từ 300 đến 500 ngàn đồng/tháng). Không phải không cảm thông với hoàn cảnh khó khăn của các cô nhưng nhà trường "lực bất tòng tâm". Trường có đến 1 nửa là học sinh người dân tộc thiểu số, khu vệ sinh cho các em dù xuống cấp trầm trọng cũng chưa có điều kiện sửa chữa, nước vẫn dùng giếng khơi nhưng do ở trên độ cao lớn nên khan hiếm vô cùng. Địa phương thì kinh phí hạn hẹp nên dù quan tâm cũng đành chịu vậy. Đầu năm nay, trường đề nghị xã cho quét vôi tổng thể nhưng cũng chỉ làm được vài phần.

Ngồi giặt quần áo

Tương tự là Trường tiểu học Phú Sơn. 3 phòng tập thể của nhà trường đã có tuổi đời khoảng 30 năm, nay chỉ khác xưa là thay mái lá bằng mái ngói. Toàn bộ khung nhà giữ nguyên, ngói cũng lợp đã lâu nên tình trạng xuống cấp, sập xệ là không tránh khỏi. Mặc dù có tu sửa hàng năm và phải dùng bạt che chắn để tránh sập ngói nhưng mùa mưa vẫn là thách thức với nhưng giáo viên sống ở đây. Theo anh Lê Xuân Hiếu, Chủ tịch công đoàn trường thì trường có 6 cô giáo nhà cách xa trường hơn 20 cây số. 3 gia đình cô giáo khó khăn nhất được ưu tiên ở lại vì phải nuôi con nhỏ, chồng lại là bộ đội công tác xa nhà. 3 cô còn lại hàng ngày vẫn phải đi đi về về ngót nghét 50 cây số.

Xuống cấp, không đảm bảo an toàn nhưng giáo viên Trường THCS Yên Bài A và Trường tiểu học Phú Sơn vẫn được coi là "may mắn" vì còn có nơi để "ở tạm". Còn những trường như THCS Yên Bài B, Trường THCS Thuần Mỹ, Trường tiểu học Cẩm Lĩnh và Trường tiểu học Vạn Thắng thì hoàn toàn không có khu tập thể dành cho giáo viên, mặc dù số lượng giáo viên có nhu cầu ở lại chẳng ít hơn.

Cô Nguyễn Thị Trâm, hiệu trưởng Trường tiểu học Cẩm Lĩnh cho biết, hiện có 5 trường hợp giáo viên ở xa trường. 4 cô hoặc thuê nhà dân hoặc khắc phục đi về hơn 20 cây số. Duy có trường hợp của cô giáo Thanh, chồng là bộ đội biên phòng ở mãi tận Tây Nguyên, mình cô phải nuôi hai con nhỏ nên nhà trường tạo điều kiện bố trí cho cô một phòng nhỏ ở sau trường. Đó là một gian nhỏ khoảng 10 m2 trong một dãy nhà cấp 4 có 3 phòng. 1 phòng nhỏ hơn dùng để chứa đồ đạc trong trường, một phòng lớn ở giữa vẫn là lớp học, phòng ở của cô Thanh nằm ngoài cùng. Không phải nói nhiều cũng có thể hình dung được sự bất tiện khi phải ở ngay cạnh một lớp học như vậy. Không còn sự lựa chọn nào khác, cô Thanh và các đồng nghiệp có cùng cảnh ngộ như mình chỉ còn biết chờ đợi và hy vọng một ngày nào đó, khu nhà công vụ của trường sẽ được xây dựng để các cô có thể ổn định nơi ăn chốn ở, yên tâm công tác.

Không có nhà tập thể, 5 giáo viên của Trường THCS Yên Bài B hiện đang phải ở thuê nhà dân. Trong số đó, có cô giáo lương hợp đồng chỉ có 540 ngàn đồng/ tháng nhưng riêng chi cho tiền thuê nhà đã mất 300 ngàn. Để đảm bảo cuộc sống, có cô giáo phải tranh thủ bán hàng để tăng thu nhập. Lãnh đạo nhà trường cho biết, trường đã khó khăn lại không nhận được sự hỗ trợ của địa phương vì địa phương cũng quá nghèo. Ngày 20/11, toàn trường được chính quyền xã tặng 1 bó hoa và phong bì trị giá 150 ngàn còn ngày tết thì không có gì. Mỗi giáo viên ở đây, đặc biệt là 5 cô giáo ở xa đang phải cố gắng và nỗ lực vượt khó rất nhiều để có thể làm tốt công tác giảng dạy của mình.

Cái khỉ gió gì đây?

Cũng vì không có nhà ở cho giáo viên mà Trường THCS Thuần Mỹ luôn phải đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên trầm trọng. Là một trong những trường xa xôi và có cơ sở vật chất khó khăn nhất huyện (100% là nhà cấp 4), giáo viên trong trường hầu hết là người ở nơi khác đến. Thế nhưng, trường không có chỗ ở, lại không thể tìm được nhà nào cho thuê trong xã nên nhiều giáo viên không thể trụ lại trường vì phải đi lại quá xa, cứ sau một năm công tác lại xin chuyển đi nơi khác. Luôn trong tình trạng thiếu giáo viên, đội ngũ giáo viên không ổn định nên chất lượng đào tạo không thể được như mong muốn. Ông Phạm Văn Sơn, Chủ tịch xã Thuần Mỹ nói như than thở: "Học sinh ở đây giống như một sản phẩm thí nghiệm vậy. Các thầy cô về đây cứ hết thời gian tập sự lại đi". Trường hiện có 9 giáo viên nhà ở xa cách trường ba bốn chục cây số, trong đó chỉ có hai cô thuê nhà ở xã khác (một cô thuê ở Sơn Đà, cách trường 4km, một cô thuê ở Ba Trại cách trường 8km), còn lại 7 cô vẫn phải đi về. Xa nhất là cô Phùng Thị Vinh, nhà tận Hưng Hóa, Phú Thọ, hàng ngày phải vượt trên 80 cây số từ nhà đến trường, từ trường về nhà. Ông Trần Văn Bình, hiệu trưởng nhà trường, người đã gắn bó với nơi này 20 năm tâm sự: Là người quản lý, tôi chỉ mong ước trường sẽ thu hút được những giáo viên là người địa phương đến dạy. Được như thế mới mong có một đội ngũ ổn định để nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường. Nhưng điều tưởng như đơn giản đó cũng khó khăn quá!

Trường tiểu học Vạn Thắng cũng có rất nhiều giáo viên ở xa, trong đó có 6 người nhà cách trường trên dưới 60 km, hầu hết các thầy cô đều phải thuê ở nhà dân. Và, còn có rất nhiều trường khác giống như Thuần Mỹ, Vạn Thắng … trên địa bàn huyện Ba Vì cũng đang có nhu cầu cấp thiết về nhà ở cho giáo viên, mong chờ nhận được sự quan tâm của các cấp, ngành.

Năm nay, sẽ có thêm 6 trường ở Ba Vì được Sở GD-ĐT Hà Nội, Công đoàn Giáo dục hỗ trợ kinh phí để xây nhà công vụ. Tuy nhiên, với kinh phí được hỗ trợ là 70% , toàn bộ 6 trường này đều cho biết không thể tìm đâu ra nguồn đối ứng 30% số kinh phí còn lại. Hy vọng rằng, vì sự phát triển chung của giáo dục địa phương, chính quyền cấp xã, huyện sẽ có những biện pháp thiết thực, cùng với ngành để giúp đỡ các trường xây dựng nhà ở công vụ, giúp các thầy cô xa trường có nơi ăn chốn ở để ổn định công tác.

N.N