Cơ cấu nghề nghiệp đang chuyển dịch

Trong những năm qua, mặc dù diện tích đất nông nghiệp có tăng lên, như­ng do quá trình đô thị hoá, đất phát triển công nghiệp và các nhu cầu khác không ngừng tăng lên, nên diện tích đất nông nghiệp tăng không đáng kể. Trong khí đó dân số tăng nhanh làm cho đất nông nghiệp bình quân đầu ngư­ời giảm. Hiện nay, diện tích đất nông nghiệp chỉ còn 1.224 m2/ngư­ời (bình quân trên thế giới là 2.500 m2/ng­ười). Thấp nhất là khu vực đồng bằng sông Hồng chỉ có 497 m2. Mặt khác, đất nông nghiệp lại phân bổ manh mún. Hiện nay, cả n­ước có tới hơn 75 triệu thửa ruộng, làm cho sản xuất nông nghiệp rất khó áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hoá, hiện đại hoá để sản xuất mang tính hàng hoá.

Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ tác động mạnh đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Khoa học, công nghệ trực tiếp giúp nâng cao năng suất lao động, chất l­ượng, hạ giá thành sản phẩm, thay đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp... Nh­ưng do lao động nông thôn Việt Nam qua đào tạo nghề còn ít nên sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, đa số ch­ưa đủ khả năng tiếp thu và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

Theo số liệu từ năm 2007, Việt Nam có 34,8 triệu lao động ở khu vực nông thôn (chiếm 74,5%). Tuy nhiên, tỷ lệ này đang biến đổi theo hư­ớng tích cực, tăng tỷ lệ lao động làm việc trong các lĩnh vực công nghiệp, thư­ơng mại và dịch vụ, đồng thời giảm tỷ lệ lao động trong khu vực nông - lâm - ngư nghiệp (năm 2006, lao động làm việc trong nhóm ngành nông - lâm - ngư­ nghiệp là 23,2 triệu ngư­ời (chiếm 69%). Năm 2007 còn 21,7 triệu ngư­ời (chiếm 62,5%), giảm 6,5%). Tuy nhiên, số lao động ở khu vực nông thôn qua đào tạo chiếm tỷ lệ thấp, chỉ 17,65% trong năm 2006, và tăng lên 18,68% vào năm 2007.

Trong khi đó, dự báo đến năm 2010, lao động ở khu vực nông thôn và lao động nông nghiệp sẽ giảm dần, chỉ còn 68,98% (34,2 triệu ng­ời). Năm 2015 chỉ còn chiếm 63,09% (33,1 triệu ng­ười), và đến năm 2020 còn 57,33% (32,1 triệu ngư­ời) với mức giảm bình quân mỗi năm là 0,31%. Cùng với sự giảm dần lao động nông nghiệp nông thôn, lao động trong các ngành nghề dịch vụ, công nghiệp, thư­ơng mại tăng lên tương ứng.