(GD&TĐ) - Mức thu của một số khoản thu bắt buộc tại các trường học đến nay đã không còn phù hợp với sự phát triển của xã hội. Trong khi giá cả thị trường ngày một tăng vọt, tiền lương của cán bộ công nhân viên chức Nhà nước cũng đã nhiều lần thay đổi, nhưng các khoản thu ở các cấp học không thay đổi. Tình trạng thu không đủ bù chi đã khiến một số trường học “linh động” vận dụng chủ trương xã hội hóa để “nâng cao chất lượng giáo dục”. “Lạm thu” sẽ vẫn còn là câu chuyện dài nếu không có những quy định về việc thu phí dịch vụ trong các trường học và có hướng dẫn về việc tài trợ của nhân dân dành cho giáo dục.

Giờ thể dục của học sinh vùng cao

Lạm thu hay “tự nguyện”?

Đầu năm học 2009 – 2010 này, một số trường Tiểu học, mầm non ở Đà Nẵng có phong trào lắp đặt máy điều hòa nhiệt độ tại lớp học như trường TH Phù Đổng, TH Phan Thanh... Chưa hết, kể từ khi Bộ GD&ĐT đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy – học, từ nguồn thu của Hội cha mẹ học sinh (CMHS), không ít trường Tiểu học đã trang bị các thiết bị dạy học đến tận lớp học như máy tính xách tay, màn hình ti vi... để dạy giáo án điện tử.

Ông Huỳnh Văn Hoa – Giám đốc Sở GD&ĐT Đà Nẵng - thẳng thắn thừa nhận: “Qua kiểm tra tình hình các khoản thu đầu năm học 2009 - 2010 tại 28 trường học trên địa bàn thành phố, cho thấy, có rất nhiều trường học thu các khoản tiền trái quy định, mang tính chất ép buộc đối với phụ huynh, chưa thực sự tự nguyện theo phương châm xã hội hoá như mua sắm trang thiết bị CNTT, máy lạnh tại các trường tiểu học: Phù Đổng, Ông Ích Khiêm, Phan Thanh… Sở GD&ĐT đã yêu cầu các Phòng GD&ĐT có văn bản nghiêm cấm tất cả các trường mầm non, tiểu học và THCS tổ chức thu tiền phụ huynh học sinh để bắt máy điều hoà nhiệt độ tại các phòng học, tạo nên sự mất công bằng trong học sinh của từng lớp, từng trường. Ngoài ra, chúng tôi cũng khuyến nghị lãnh đạo các đơn vị, trường học không cho phép Ban đại diện cha mẹ học sinh các trường lợi dụng chính sách xã hội hoá để tổ chức thu các khoản trái quy định của UBND thành phố và của ngành. Các trường học cần công khai các khoản thu, chi cho phụ huynh, học sinh và cán bộ, giáo viên, viên chức nhà trường được biết; kiên quyết hoàn trả lại cho phụ huynh học sinh những khoản thu trái quy định”

Cần có quy định về phí dịch vụ trong các cơ sở giáo dục

Hiện nay, một số khoản thu bắt buộc nộp được quy định từ hơn 10 năm nay đã không còn phù hợp với sự phát triển của xã hội. Trong khi giá cả thị trường ngày một tăng vọt, tiền lương của cán bộ công nhân viên chức Nhà nước cũng đã nhiều lần thay đổi, nhưng các khoản thu ở các bậc học không thay đổi. Bao nhiêu năm nay, mức thu tiền vệ sinh của các trường Tiểu học trên địa bàn Đà Nẵng vẫn là 5.000 đồng/học sinh theo quy định của UBND thành phố, trường nào thu thêm để thuê nhân công, đảm bảo vệ sinh cho học sinh thì... bị “phạm quy”. Các khoản chi thường xuyên như: điện, nước, điện thoại, văn phòng phẩm... cũng đã được khoán một khoản cố định trong khi giá cả thị trường tăng đến chóng mặt. Bên cạnh đó, việc đầu tư cho giáo dục cũng trong chừng mực và phụ thuộc vào điều kiện kinh tế của từng địa phương. Đấy cũng chính là lý do khiến tình trạng lạm thu vẫn diễn ra dài dài.

Từ thực tiễn quản lý giáo dục, bà Phan Thị Thu Hà - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đồng Tháp nêu hai “phản ứng” trái ngược nhau trước những quy định về cơ chế thu chi trong các cơ sở giáo dục: Nếu nơi nào lãnh đạo nhà trường “mềm dẻo”, sẽ biết cách “lách luật” để thu hàng loạt các loại phí dịch vụ trên tinh thần tự nguyện đóng góp của phụ huynh học sinh với mục đích “nâng cao chất lượng phục vụ” cho học sinh. Chính điều này đã dẫn đến tình trạng lạm thu, nhất là đầu mỗi năm học mới, khiến cho nhiều phụ huynh gặp không ít khó khăn. Bên cạnh đó, cũng có không ít trường học, lại tuân thủ các quy định thu chi một cách cứng nhắc, ngoài các khoản thu theo quy định thì không nhận và thu một khoản nào khác. Thế nhưng, vô hình trung, điều này là đi ngược lại chủ trương xã hội hoá giáo dục, không tranh thủ được những đóng góp chính đáng của xã hội dành cho sự phát triển của giáo dục. Quá tả hay quá hữu trong thu - chi cũng đã góp phần tạo ra một độ chênh lớn giữa các cơ sở giáo dục với nhau. Từ những thực tế này, đại biểu Phan Thị Thu Hà đề xuất nên có một quy định rõ về vấn đề thu phí dịch vụ, góp phần tạo điều kiện cho các trường hoạt động một cách quy củ hơn, công khai hơn.

Theo ông Huỳnh Văn Hoa - Giám đốc Sở GD&ĐT Đà Nẵng thì: “Việc huy động các nguồn lực trong nhân dân đầu tư cho giáo dục là điều bình thường ở các nền giáo dục bởi không thể “khoán” giáo dục cho mỗi Nhà nước được. Các cấp quản lý, vì vậy cần tạo hành lang pháp lý để ngành giáo dục tranh thủ được những nguồn tài chính đầu tư cho giáo dục ngoài nguồn ngân sách. Thực tế, các nguồn thu hiện nay không thể hỗ trợ tốt cho việc nâng cao chất lượng học tập bởi đã không còn phù hợp với thời giá. Nên chăng các khoản thu được hợp pháp hóa cần được quy định theo tỉ lệ phần trăm lương cơ bản để nhà trường không bị khống chế với mức ấn định sẵn có. Một khi ngành giáo dục làm tốt và sử dụng có hiệu quả việc tài trợ của nhân dân, thì có thể ưu tiên đầu tư ngân sách nhà nước cho những vùng khó khăn, rút ngắn khoảng cách giữa vùng khó khăn và vùng thuận lợi.

Hà Ánh Ngọc