(GD&TĐ)-Liệu một số hiện tượng trong sách giáo khoa có thể gây ra những định kiến về giới? Đó là câu hỏi được các chuyên gia về giới, những nhà biên soạn chương trình, sách giáo khoa… quan tâm trao đổi trong Hội thảo góp ý dự thảo báo cáo rà soát sách giáo khoa tiểu học dưới góc độ giới diễn ra sáng nay (19/12).

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Nghĩa phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: N.N

Dự thảo báo cáo rà soát sách giáo khoa tiểu học dưới góc độ giới là tổng hợp những kết quả nghiên cứu phân tích sách giáo khoa tiểu học dưới quan điểm giới do Bộ GD&ĐT tiến hành năm 2009 với sự giúp đỡ của Văn phòng Unesco Hà Nội và Văn phòng quốc tế về giáo dục của Unesco, nằm trong khuôn khổ hợp tác của Unesco trong chương trình hợp tác chung của Liên hợp quốc về bình đẳng giới.

Ví dụ, về tác giả sách giáo khoa, tỷ lệ phần trăm nam/ nữ của tác giả SGK môn Toán các lớp là: Lớp 1: 75/25; lớp 2: 100/0; lớp 3: 87,5/12,5; lớp 4: 90,91/9,09; lớp 5: 91,67/8,33. Như vậy, số lượng tác giả SGK môn Toán (tiểu học) đa số là nam giới.

Trong SGK môn Toán cấp tiểu học, hình ảnh nam giới xuất hiện thường đi với các hoạt động yêu cầu có sức khỏe, phức tạp, đòi hỏi khả năng kỹ thuật, trong khi phụ nữ thường mềm mại hơn và ít có những hoạt động khó khăn hơn; đặc điểm cá nhân, nghề nghiệp của nam giới thường là khỏe khoắn, mạnh mẽ nam tính, lãnh đạo, sử dụng khoa học kỹ thuật, có khả năng làm việc chăm chỉ, thường chơi thể thao còn phụ nữ thường mềm mại (hoạt động hát, múa), khéo léo (gấp giấy), biết cách sử dụng các dụng cụ trong nhà, biết làm việc nhà. Tương tự, trong sách giáo khoa môn Tiếng Việt (tiểu học), hình ảnh nam giới/ các em trai thường xuất hiện với đặc điểm anh hung/quả cảm, mạnh mẽ, có thể làm những việc phức tạp và cần có sức khỏe, có kiến thức/ thông minh, nghịch ngợm, sáng tạo, lãnh đạo còn phụ nữ/ các em gái thường xuất hiện với vai trò là giáo viên, y tá, thợ dệt, tốt bụng và đáng yêu, sạch sẽ ngăn nắp, yếu…

Đối với môn Tự nhiên & Xã hội (lớp 1 – 3), Khoa học, Lịch sử và Địa lý (lớp 4 -5), phụ nữ và các em gái thường đi đôi với những hoạt động truyền thống, còn các em trai thường có những hành vi xấu và liều lĩnh. Các hình ảnh cũng thường thể hiện các em trai và em gái chơi và học tập độc lập với nhau.

Các tiêu đề / thành phần bài học về gia đình, trong đó, nam giới làm công việc như phi công, bộ đội, bác sĩ, trong khi phụ nữ chủ yếu chỉ làm việc nhà…

Liệu những hình ảnh minh họa trong sách giáo khoa có gây ảnh hưởng đến định kiến giới? Ảnh minh họa. Nguồn: internet

Liệu tất cả những hiện tượng nêu trên mà nhóm nghiên cứu đưa ra có ảnh hưởng đến định kiến về giới, có thể gây ra những nhận thức lệch lạc về bình đẳng giới cho các em học sinh và làm thế nào để lồng ghép yếu tố bình đẳng giới trong sách giáo khoa?

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Nghĩa tại hội thảo đã nhấn mạnh điều này. Thứ trưởng cho rằng, sách giáo khoa là phương tiện truyền tải nội dung tri thức nhân loại, nội dung sách giáo khoa đã đảm bảo được tính khoa học, tuy nhiên, các nhà biên soạn khi biên soạn chưa chú ý đến việc lồng ghép yếu tố bình đẳng giới nên cũng có những nội dung còn thể hiện định kiến giới trong sách giáo khoa. Việc nghiên cứu, rà soát sách giáo khoa dưới góc độ giới nhằm xóa bỏ định kiến  giới là vấn đề cấp bách mà từ trước đến nay chúng ta chưa làm và cũng chưa có điều kiện để làm. Chính vì vậy, kết quả của nhóm nghiên cứu có ý nghĩa lớn trong việc đưa luật bình đẳng giới vào giáo dục trong nhà trường, thực hiện lồng ghép giáo dục bình đẳng giới có hiệu quả. Kết quả này cũng sẽ là tư liệu để nghiên cứu, xây dựng chương trình sách giáo khoa phổ thông mới năm 2015…

Hiếu Nguyễn