(GD&TĐ) - Cách đây hơn 3 năm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng chương trình hành động chống tiêu cực và  khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục giai đoạn 2006-2010. Cuộc vận động “ Hai không” cũng bắt  đầu từ đó.

Cô và trò (ảnh Internet)

Sau rất nhiều nỗ lực, ngành giáo dục và đào tạo đã đạt được những thành tựu đáng kể trong “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” với nhiều bằng chứng được xã hội thừa nhận. Xin không nêu lại những bằng chứng hiển nhiên ấy. Ở “ góc nhìn” hiện tại, chỉ xoay quanh vấn đề mà một tờ báo bỗng dưng “xới” lên cái gọi là “ bệnh thành tích”.

Chuyện cũ nói lại, kỳ thi tốt nghiệp năm đầu tiên chủ trương chống bệnh thành tích, một học sinh bỏ giấy trắng trong bài thi môn Văn, nói bừa là em không thích, không yêu bài văn đó. Lập tức, một loạt bài báo thổi vống lên thành hiện tượng đáng chú ý, rồi vòng vo thế nào, cũng quy chụp đó là “bệnh thành tích”, cho đến khi điều tra ra, mới hay giáo viên dạy bộ môn Văn của học sinh này là một cô giáo dạy giỏi và em học sinh bỏ giấy trắng chỉ vì đề thi ra trúng ngay bài em vắng học không nghe cô giảng bài ( ?)

Bệnh thành tích, triệu chứng của nó là chạy theo thành tích ảo, không có thực, để rồi “làm giả báo cáo hay”. Đó chính là hiện tượng khó tránh khỏi trong quy luật phát triển của xã hội chứ không thể xem đó là của riêng ngành giáo dục và đào tạo. Tuy nhiên, địa hạt của giáo dục vốn rộng lớn, đa dạng, với một đối tượng đông đảo người tham gia, triệu chứng của bệnh dễ nhận ra hơn; và mục tiêu của giáo dục là hướng đến con người hoàn thiện nên càng phải quyết liệt loại trừ bệnh thành tích. Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục (ngày 8/9/2006) đã yêu cầu các địa phương và ngành giáo dục không áp đặt các chỉ tiêu về kết quả thi, lên lớp, tốt nghiệp một cách hình thức, không phù hợp với thực tiễn, xử lý nghiêm các tiêu cực và bệnh thành tích ở địa phương ngay từ đầu năm học. Việc chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích chỉ có thể đạt kết quả nếu có sự chỉ đạo kiên quyết của các cấp ủy, chính quyền các cấp và các đoàn thể.

Những ai nghiên cứu thấu đáo những nội dung nêu trên trong Chỉ thị, chắc chắn sẽ hiểu việc chống bệnh thành tích không hề đơn giản ngày một ngày hai, mà thật sự là một cuộc chiến lâu dài với thói hư tật xấu phổ biến trong xã hội. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân tại buổi họp báo khai giảng năm học đầu tiên chủ trương thực hiện Cuộc vận động cũng đã nhấn mạnh: “ Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” là một cuộc vận động chứ không phải là một phong trào thi đua. Cuộc vận động này sẽ rất mệt mỏi, phải làm kiên trì”. Từ đây, có thể thấy các nhà quản lý và những người làm giáo dục đã nỗ lực như thế nào để có được kết quả như hôm nay, với một quy trình thi cử nghiêm túc, nhiều cải tiến, sáng tạo đầy hiệu quả, với những chuyển biến lớn về chất lượng đội ngũ và sự hướng đến của toàn xã hội.

Cuộc vận động sẽ tiếp tục đến năm 2010, và  có thể “ cho đến khi chúng ta tin chắc hiệu quả của cuộc vận động không bị đảo ngược”  (lời của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng). Ngành giáo dục và đào tạo rất cần sự chung tay góp sức của toàn xã hội trong cuộc chiến chống bệnh thành tích. Có nên nhìn một vài hiện tượng cá biệt ở cơ sở mà kết luận tính phổ quát của bệnh thành tích hay không? Một giáo viên còn non yếu về ứng xử sư phạm, thiếu kìm chế có thể dẫn đến việc “ mạnh tay” với học sinh, đó đâu phải là áp lực của bệnh thành tích! Thử điều tra thực tế xem số giáo viên đã có hành vi bạo lực với học sinh xem có ai thuộc diện giáo viên giỏi hay không thì sẽ rõ, cũng giống như bậc làm cha, làm mẹ, nếu có kinh nghiệm giáo dục con cái thì ắt sẽ hiếm khi dùng đến roi vọt. Càng không thể lầm lẫn, đánh đồng giữa thi đua với bệnh thành tích, cho rằng, vì chỉ tiêu áp đặt từ bên trên nên bên dưới phải chạy theo.

Thi đua là động lực của phát triển, không có thi đua, mọi hoạt động sẽ trì trệ do “vàng thau lẫn lộn”. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục không được áp đặt chỉ tiêu thi đua theo kiểu hình thức, không phù hợp thực tiễn địa phương. Tuy nhiên, vẫn không thể tránh khỏi đây đó ở một số trường học có hiện tượng, hiệu trưởng đưa ra chỉ tiêu lên lớp, tốt nghiệp cho giáo viên chưa phù hợp, hoặc thiếu nỗ lực tìm những biện pháp tích cực nhằm đưa đến kết quả theo tiêu chí đề ra.

Tìm ra những giải pháp tích cực để nâng cao năng lực quản lý, chất lượng đội ngũ nhằm diệt trừ tận gốc bệnh thành tích, như thế có cần thiết hơn là sa mãi vào cái vòng luẩn quẩn về căn bệnh thành tích, để rồi đụng đâu nói đó?

Thúy Hồng