Người tiêu dùng chỉ biết... nhìn

Dù biết trước các thủ đoạn gian lận nhưng người tiêu dùng không có cách nào để bảo vệ mình trước các trò gian lận.

Hàng ngàn mánh khóe

Ngoài các hành vi gian lận xăng dầu phổ biến mà các cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý như: phá niêm chì; lắp thêm thiết bị điều chỉnh sai số; bán xăng có trị số ốc tan nhỏ,... Hiện nay, còn xuất hiện nhiều thủ đoạn gian lận khác mang tính thủ công và tiểu xảo hơn.

Anh Tiến Nam (Tam Trinh, Hà Nội) cho biết: Tôi là khách thường xuyên đến cửa hàng xăng 73 Tam Trinh. Tôi vào bơm, nhân viên không gạt cần, cộng cả số của khách trước là 70.000 đồng mới đủ của tôi. Nhưng mới đến 60.000 đồng thì người bơm xăng đã ngừng lại, còn một người khác đứng ngay trụ gạt cần cho đồng hồ về số 0.

Anh Hùng (Từ Liêm, Hà Nội) phản ánh: Tôi thường xuyên phải đổ xăng tại cây xăng gần Học viện Cảnh sát, thủ đoạn của cây xăng này như sau: Một cột xăng bao giờ cũng có 2 nhân viên, một nhân viên sẽ hỏi trước số tiền khách cần đổ và bấm số bên hông cột xăng; nhân viên kia đổ xăng cho khách. Khi đồng hồ nhỏ mới chỉ 25.000 đồng thì đồng hồ lớn đã báo 30.000 đồng.

Một thủ đoạn mà các cây xăng thường dùng là vội vã ngắt bơm dù xăng vẫn còn trong ống. Ví dụ khách hàng mua 20.000 đồng, khi đồng hồ chỉ đúng 20.000 đồng, nhân viên bơm xăng lập tức nhả cò, như vậy xăng vẫn còn nằm lại trong ống. Vì thế, khách hàng không thể nhận đủ số xăng như hiện trên đồng hồ. Còn một thủ đoạn đơn giản nhưng khá phổ biến là bơm nối số. Khi khách hàng mua 30.000 đồng, nếu người trước vừa mua 10.000 đồng, có thể người bán sẽ không dập máy mà bơm nối luôn, khách hàng không để ý sẽ không biết số bắt đầu từ đâu, và như vậy, thực chất khách hàng sẽ chỉ nhận được 20.000 đồng tiền xăng.

Móc túi khách hàng tiền tỷ

Ông Trần Minh Dũng, Chánh Thanh tra Bộ Khoa học - Công nghệ cho biết: Chỉ đơn cử một cơ sở kinh doanh xăng dầu mỗi ngày bán được 3.000 lít, gian dối 9% thì mỗi ngày họ sẽ thu lời bất chính hơn 3 triệu đồng, hơn 90 triệu đồng/tháng và hơn 1 tỷ đồng/năm. Còn trong trường hợp vi phạm về chất lượng, cụ thể là bán xăng với chất lượng kém hơn so với công bố, thì hoàn toàn không ngăn chặn được ngay. Vì lấy mẫu xăng phải mất vài ngày, thậm chí cả tuần mới có kết quả phân tích mẫu. Khi có kết quả, nếu phát hiện xăng kém chất lượng thì lượng xăng dưới bồn nhiều khi đã bán hết cho khách.

Trên thực tế, không phải lúc nào các cửa hàng kinh doanh xăng dầu cũng bị kiểm tra, có khi cả năm mới kiểm tra một lần, thậm chí còn lâu hơn, nhất là ở những địa phương có số lượng cửa hàng xăng dầu lớn. Như ở TP.HCM, từ cuối tháng 6/2008 đến cuối tháng 8/2008 chỉ thanh tra, kiểm tra được 31 cửa hàng kinh doanh xăng dầu với số lượng cột bơm được kiểm tra là 201. Theo một cán bộ thanh tra, mỗi năm chỉ có thể thực hiện được hơn 100 lượt thanh - kiểm tra các cửa hàng xăng dầu. Trong khi đó, cả nước có hàng ngàn cửa hàng kinh doanh xăng dầu và hàng trăm ngàn cột bơm.

Xử phạt quá nhẹ

Hiện nay, mức xử lý vi phạm hành chính đối với các trường hợp gian lận xăng dầu chỉ từ 13 - 20 triệu đồng. Ví dụ, tổng số tiền phạt 6 trường hợp đong thiếu xăng dầu và bán xăng kém chất lượng so với công bố là 88,5 triệu đồng. Tính trung bình, mỗi trường hợp bị phạt chỉ 14,75 triệu đồng. Một số nhà chuyên môn cho rằng, chính những bất cập về mức phạt, cách tính phạt cũng như năng lực kiểm tra phát hiện vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu là nguyên nhân chính khiến tình trạng “móc túi” khách hàng tồn tại hết năm này qua năm khác.

Số tiền thu được từ gian lận xăng, dầu rất lớn, nhưng khi mức phạt chỉ từ 20 - 30 triệu đồng một lần là quá ít, không đủ sức răn đe.

Theo một chuyên gia trong ngành, nguyên nhân lớn nhất của nạn gian lận trong kinh doanh xăng dầu là vấn đề quản lý còn lỏng lẻo của cơ quan chức năng và cả doanh nghiệp.

Có ý kiến cho rằng, muốn xử lý mạnh tay hơn đối với những vi phạm trong kinh doanh xăng dầu, nhất là đong thiếu, bán xăng dầu kém hơn chất lượng công bố…, thì phải sửa luật cho phù hợp.

Trong khi chờ sửa luật, người tiêu dùng vẫn tiếp tục bị móc túi trắng trợn và vẫn phải đơn độc đối mặt với cuộc chiến gian lận xăng dầu.

Trần Nhật